Index  BÄ°YOGRAFÄ°LER PROFESYONEL BÄ°YOGRAFÄ°LER |
| Sadi Yaver Ataman |
|
|
|
| Yazar Administrator | |
| Thursday, 24 May 2007 | |
 "Folklor Uzmanı", "Müzikolog", "Saha AraÅŸtırmacısı", "Sanatçı", "EÄŸitimci", "Yönetici" ve "Sanat Uygulayıcısı" Sâdi Yâver Ataman, 23 Nisan 1906'da babasının görevli bulunduÄŸu Yanya'da doÄŸdu. Babası, Kafkasyalı mücâhit Åžeyh Åžâmil'in baba soyundan Dr.Ali Yâver Ataman; annesi, Safranbolu "Cılız" soyundan Habîbe Yektâ Ataman'dır.Sâdi Yâver Ataman, Ä°ptidâî Mektep, RüÅŸtiye ve Ä°dâdî' yi Safranbolu'da [1922], Lise eÄŸitimini Ä°stanbul'da tamamladı [Ä°stiklâl Lisesi/1926]. Lise eÄŸitiminin ardından, Ä°stanbul Üniversitesi DiÅŸ HekimliÄŸi kısmına kaydolduysa da; bu eÄŸitimini yarım bıraktı. MüziÄŸe olan tutkusu nedeniyle, eski adı Dâru'l-Elhân olan Ä°stanbul Konservatuarı'na girdi ve buradan 1930 yılında mezun oldu. Konservatuar eÄŸitimi sırasında Rauf Yektâ Bey, Zekâizâde Hâfız Ahmet [Irsoy] Bey, Kaşıyarık Hüsâmettin Bey, Musa Süreyya Bey, Muallim Ä°smail Hakkı Bey, Mehmet Zâti [Arca] Bey, Veli Kanık ve Hoca Ziya [Üsküdarlı] gibi müzik adamlarından yararlandı. Konservatuar eÄŸitimini sürdürürken, ayrıca; Mehmet Fuat Köprülü'nün Türkiyat Enstitüsü'ndeki derslerine devam etti [1928-1930]. Konservatuar eÄŸitimini tamamladıktan sonra, Musiki Muallim Mektebi Ehliyet Sınavı'nı da baÅŸarı belgesi alarak kazanan Sâdi Yâver Ataman[1930], 1931 yılından itibaren müzik öÄŸretmeni olarak devlet hizmetine girdi. Önce, Üsküdar Ortaokulu'nda [1931], ardından Karadeniz EreÄŸlisi'nde (Alaplı'da) müzik öÄŸretmeni olarak görev yaptı [1931-1935]. 1933 yılında, kısa hizmetli olarak topçu sınıfında askere alınan Sâdi Yâver Ataman, 1934 yılında, TeÄŸmen rütbesiyle terhis oldu. Askerlik sonrasında, tekrar öÄŸretmenlik görevine döndü. 1938 yılında, öÄŸretmenlik görevinden kendi isteÄŸi ile ayrıldı. 1938-1940 yılları arasında, Ankara Radyosu Halk MüziÄŸi yayınları yöneticiliÄŸine getirildi. Hazırlayarak sunduÄŸu programlarla, halk müziÄŸimizi folklorik deÄŸerleriyle ve açıklamalı olarak ilk kez, halka tanıtmaya baÅŸladı. Ayrıca, bir süre Ankara Polis Koleji'nde öÄŸretmenlik yaptı [1939]. Sâdi Yâver Ataman, 1940 yılında bağımsız olarak, Karabük Belediye BaÅŸkanlığı'na seçildi. Aynı zamanda Karabük Halkevi BaÅŸkanlığı yaptı. Belediye BaÅŸkanlığı görevini sürdürürken ikinci kez, "TeÄŸmen" rütbesi ile askere alındı[1940] ve "ÜsteÄŸmen" rütbesi ile terhis edilerek tekrar "Belediye BaÅŸkanlığı" görevine döndü [1942]. Karabük'te bulunduÄŸu yıllarda, Karabük adı ile bir de folklor dergisi çıkardı. 1946 yılında üçüncü kez askere alındı ve 1947 yılında terhis edildi. Askerlik dönüÅŸü, Ä°stanbul Beyazıt Bucak MüdürlüÄŸü görevine tayin oldu[1948]. 1950 yılında, Ä°stanbul Radyosu'nda; Memleket Havaları Ses ve Saz BirliÄŸi'ni kurarak, uzun yıllar bu topluluÄŸun yöneticiliÄŸini ve ÅŸefliÄŸini yaptı. 1952 yılında, Bucak MüdürlüÄŸü'nden kendi isteÄŸi ile ayrıldı. Aynı yıl içinde, Ä°stanbul Belediye Konservatuarı bünyesinde, kurulmasına önayak olduÄŸu Folklor Ä°nceleme ve Derleme Kurulu'na [1952] atandı ve bu kurula baÄŸlı olarak kurduÄŸu Folklor Tatbîkat TopluluÄŸu'nun ÅŸefliÄŸine getirildi [1953]. Bir süre de, "Aksaray Lisesi Müzik öÄŸretmenliÄŸi" görevinde bulundu. 1953 yılında, Radyo Islah Komisyonu üyeliÄŸi ve RaportörlüÄŸü'ne de seçilen Sâdi Yâver Ataman, 1955'de Radyo Halk MüziÄŸi MüÅŸâvirliÄŸi'ne getirildi. 1960 yılında bu görevinden ayrılarak bir süre serbest çalıştı. 1963'de, Ä°stanbul Belediye Konservatuarı Folklor Ä°nceleme ve Derleme Kurulu üyeliÄŸi'ne tekrar atandı ve 21 Aralık 1971 tarihinde bu görevinden emekli oldu. 1972 yılından itibaren dört yıl süreyle, Yapı ve Kredi Bankası Genel MüdürlüÄŸü Kültür ve Sanat Ä°ÅŸleri MüÅŸâvirliÄŸi'nde bulundu. Bazı milli kuruluÅŸların sanat ve kültür hizmetleri yanında, Karadeniz EreÄŸlisi Ä°dman Yurdu Musiki Åžubesi, Türk Halk Oyunlarını YaÅŸatma ve Yayma Tesisi [Vakfı], Fâtih Halkevi Müzik Kolu, Türk Folklor DerneÄŸi, Halk Oyunları DerneÄŸi [HOYDER], Türk Sanat ve Halk Musikilerini YaÅŸatma ve Yayma Kurumu, Türk Folklor Kurumu gibi kurum ve derneklerde kurucu üyelik, fahri baÅŸkanlık ya da yönetim kurulu üyeliÄŸi gibi görevler üstlendi. Sâdi Yâver Ataman, 1929 yılından itibaren ülkemizin hemen her yöresinde yaptığı saha araÅŸtırmalarıyla, çok sayıda folklorik ve etnografik materyal topladı. Özellikle, Yapı Kredi Bankası Genel MüdürlüÄŸü Kültür ve Sanat Ä°ÅŸleri MüÅŸâviri olarak, Anadolu'nun pek çok yöresinde çalışma imkanı buldu. Saha araÅŸtırmalarıyla, kültür hayatımıza binlerce türkü ve ezgi kazandırdı. Bir kısım derlemelerini radyo dalgaları, plaklar ve ilmi yayınlar yoluyla ilim ve san'at camiasına yaymaya çalıştı. Kültür ve san'at camiasında, öncelikle; halk müziÄŸi ve oyunlarımızı, folklorik yönüyle tanıtmanın önemini iyi kavramış bir san'at adamı olarak tanındı. Yüce Atatürk'ün huzurunda iki kez saz çalarak, türkü okuma ÅŸerefine nâil olan; Radyo Kurumu'nun yayın hayatına baÅŸladığı ilk yıllarda -Ä°stanbul'da, Sirkeci'deki Büyük Postahane'nin üst katında- "Mehmet Sâdi" adıyla ve Tanburacı Osman Pehlivan ile birlikte canlı yayınlara katılan [1927]; Ankara Radyosu'nda, açıklamalı programlarla halk müziÄŸimizi geniÅŸ kitlelere ilk kez yaymaya çalışan; Radyo programları ile Sivas'lı Aşık Veysel [ÅžatıroÄŸlu], Ä°nebolu'lu Sarı Recep [Güray] ve Bayram Aracı gibi halk müziÄŸimize kaynak olmuÅŸ deÄŸerleri toplumumuza kazandıran ve kurduÄŸu "Memleket Havaları Saz ve Ses BirliÄŸi" ile halk müziÄŸimizi ilk kez konser salonlarına taşıyan Sâdi Yâver Ataman, san'atçı vasfını, eÄŸitimcilik ve yöneticilik vasıflarıyla birleÅŸtirerek sanat uygulayıcılarına daima örnek oldu. Halk Oyunlarımızın gün ışığına çıkarılması ve aslına sadık kalınarak yaÅŸatılması konusunda da, Sâdi Yâver Ataman önemli hizmetlerde bulundu. Yapı Kredi Bankası tarafından finanse edilen ve Türk Halk Oyunlarını YaÅŸatma ve Yayma Tesisleri [Vakfı]'nin katkıları ile gerçekleÅŸtirilen Türk Halk Oyunları Bayramı'nın düzenlenmesinde görevler üstlendi. Yörelere sıkışmış ve unutulmak üzere olan Halk Oyunlarımızın canlandırılması ve otantik kimlikleri ile sahnelenmesi için gayret gösterdi. Yurt sathında yaptığı saha araÅŸtırmalarıyla, pek çok halk oyunu derledi. Yörelerinde, mahalli oyun ekiplerinin kurulmasına önayak oldu. Hemen her yörenin, usta oyunculardan meydana gelen oyun ekiplerini Ä°stanbul'a davet ederek geniÅŸ kitlelere ulaÅŸmasını saÄŸlayan isimlerden biri oldu. Sâdi Yâver Ataman, sanatçı kiÅŸiliÄŸi yanında, bir bilim adamı olarak da Türk kültür hayatına hizmet etti. Bilimsel çalışmalarında, çoÄŸunlukla müzikolojik ve folklorik konuları ele aldı. Ä°lk yazılarını, Karadeniz EreÄŸli dergisi ve Bartın gazetesinde yayımlamaya baÅŸladı [1931]. Bozkurt, Çağımız, DoÄŸu Büyük Ülkü Gazetesi, Dokuz Eylül Dergisi, Folklor, Folklor (Halk Bilimi), Folklora DoÄŸru, Folklor Postası, Genç ÖÄŸretmen, Halk Bilgisi Haberleri, Halk EÄŸitimi, Hamsi, Işık Yolu, Ä°stanbul Belediye, Karabük, Karaelmas, Kemal Yolu, Kıyı, Maya, Musiki, Musiki Ansiklopedisi, Musiki Mecmuası, Müzik ve Sanat, Müzik ve Sanat Hareketleri, Orkestra, Orkun, ÖzleyiÅŸ, Pirelli, Sanat-Bilim ve Kültürde Orkun, Sır, Sigorta Dünyası, Sivas Folkloru, Åžua, Tarla, Türk Folkloru, Türk Basın BirliÄŸi, Türk Folklor AraÅŸtırmaları, Türk Musikisi Dergisi, Ülkü, Ülkücü ÖÄŸretmen, Varlık, Yelken, Yeni Fırat, Yeni Musiki Mecmuası, Yeni ÖÄŸretmen gibi dergilerde, ayrıca; Adâlet, Bizim Anadolu, Son Havâdis ve Tan gibi gazetelerde, 1000 civarında makale ve tefrikaya imza attı. Bazı yazılarında Emre KayaoÄŸlu takma adını kullandı. Görsel Türkiye Ansiklopedisi ve Renkli Büyük Türkiye Ansiklopedisi gibi ansiklopedilerin, Folklor ve Halk MüziÄŸi maddelerini yazdı. Unesco ve .çeÅŸitli kültür-san'at kongrelerine davet edildi; Milli ve Milletlerarası Folklor ve Türkoloji Kongreleri ile, Sempozyum, Panel ve Seminerlere bildirilerle katıldı. Kırk civarında kitap yazdı ise de, bunlardan yirmiye yakınını yayımladı. Sâdi Yâver Ataman, doldurduÄŸu plaklarla da adından söz ettirerek, müzik camiasına çok sayıda eser kazandırdı. Bazı yazılarında olduÄŸu gibi, bazı plaklarında da Emre KayaoÄŸlu takma adını kullandı. |